Uproszczenie EUDR: Praktyczne wdrażanie zgodności

Rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie wylesiania (EUDR) zostało zaprojektowane z myślą o potężnym celu: wyeliminowaniu wylesiania z globalnych łańcuchów dostaw. Ale choć jego misja środowiskowa jest jasna, droga do wdrożenia była daleka od prostoty. Wiele firm zmagało się ze zbieraniem danych, mapowaniem identyfikowalności i ciągłym zapotrzebowaniem na dowody zgodności.

Rozpoznając to, Komisja Europejska ogłosiła w kwietniu 2025 r. zestaw środków upraszczających, mających na celu uczynienie przestrzegania przepisów EUDR bardziej praktycznym i mniej obciążającym. Te aktualizacje nie osłabiają celów środowiskowych rozporządzenia. Zamiast tego skupiają się na pomocy przedsiębiorstwom w ich bardziej efektywnym osiąganiu. W tym artykule szczegółowo omówimy, co się zmieniło, dlaczego ma to znaczenie i jak organizacje radzą sobie z tymi aktualizacjami dzięki automatyzacji, dokładności i pewności.

Dlaczego potrzebne było uproszczenie

Od momentu wejścia w życie rozporządzenia EUDR w 2023 roku, wiele firm czuje się przytłoczonych wymogami zgodności. Od pozyskiwania surowców po składanie oświadczeń o należytej staranności, każdy krok wymaga szczegółowych danych i weryfikacji.

Dla małych i średnich przedsiębiorstw oznaczało to często zatrudnianie dodatkowych pracowników lub zlecanie zadań na zewnątrz, tylko po to, by zachować zgodność. Nawet duże firmy tonęły w arkuszach kalkulacyjnych, raportach geolokalizacyjnych i zmieniających się dokumentach z wytycznymi.

Komisja Europejska zdała sobie sprawę, że bez usprawnienia przepisy groziły tym, że staną się niemożliwe do opanowania – nie tylko dla firm, ale i dla organów odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa. Dlatego właśnie środki upraszczające wprowadzono w 2025 roku, po miesiącach opinii branżowych i konsultacji z ministerstwami krajowymi.

Co zmienia Pakiet Uproszczenia EUDR

Pakiet uproszczeń na rok 2025 wprowadza kilka kluczowych zmian, które usprawniają proces zgodności bez zmniejszania odpowiedzialności. Przyjrzyjmy się najistotniejszym modyfikacjom.

1. Ponowne wykorzystanie oświadczeń due diligence

Wcześniej firmy musiały składać nowe oświadczenie o należytej staranności (DDS) dla każdej pojedynczej przesyłki lub partii towarów. Obecnie, w ramach zmienionych przepisów, istniejące oświadczenia DDS mogą być ponownie wykorzystywane dla towarów wcześniej importowanych do UE.

Ta zmiana znacznie ogranicza biurokrację i pozwala uniknąć powielania zweryfikowanych danych. Jest to szczególnie przydatne dla firm prowadzących stały handel jednorodnymi towarami, takimi jak kawa, kakao czy olej palmowy.

2. Zgłoszenia grupowe

Kolejnym ważnym krokiem naprzód jest umożliwienie upoważnionym przedstawicielom składania oświadczeń o należytej staranności w imieniu całej grupy spółek. Upraszcza to wewnętrzne zarządzanie w międzynarodowych korporacjach, zapewniając spójność i oszczędzając czas.

3. Raportowanie roczne zamiast raportowania według partii

Być może najbardziej znacząca zmiana to możliwość składania rocznych raportów DDS zamiast zgłoszenia dla każdej przesyłki. Firmy mogą teraz skonsolidować wiele partii w jedno, kompleksowe roczne zgłoszenie. To nie tylko obniża koszty administracyjne, ale także pomaga zespołom ds. zgodności skupić się na zarządzaniu ryzykiem, a nie na powtarzalnej dokumentacji.

4. Uproszczone zasady dla dużych procesorów

Duże firmy przetwórcze mogą teraz odwoływać się bezpośrednio do numerów referencyjnych DDS dostawcy zamiast ponownie zbierać wszystkie dowody. Ta “zasada ponownego wykorzystania” uznaje, że operatorzy położeni wyżej w łańcuchu dostaw przeprowadzili już należytą staranność, eliminując powielone etapy weryfikacji na dalszych etapach.

5. Uproszczenie ponownego importu

W przypadku produktów wcześniej wyeksportowanych z UE, a następnie ponownie przywiezionych, firmy mogą polegać na swoich pierwotnych deklaracjach dostawcy. Zapobiega to niepotrzebnej podwójnej pracy i usprawnia przepływ handlu przez granice UE.

Nasza rola w upraszczaniu Twojej ścieżki zgodności

Przy EUDR.co, zbudowaliśmy całą naszą platformę wokół jednej zasady: uczynić zgodność ze zrównoważonym rozwojem dostępną, zautomatyzowaną i niezawodną. Te uproszczenia idealnie wpisują się w to, za czym już stoimy – efektywność dzięki technologii.

Pomagamy firmom przełożyć wymogi rozporządzenia o należytej staranności (EUDR) na jasne, praktyczne kroki, wykorzystując narzędzia, które minimalizują nakład pracy ręcznej przy jednoczesnym maksymalizowaniu dokładności.

Jak to robimy:

• Automatyczne zbieranie danych: Nasza platforma gromadzi i organizuje wszystkie niezbędne dane dotyczące łańcucha dostaw, od szczegółów pochodzenia produktu po informacje o dostawcy, w jednym miejscu.
• Monitorowanie satelitarne: Używamy danych geoprzestrzennych do weryfikacji pozyskiwania surowców wolnych od wylesiania i generujemy spostrzeżenia dotyczące zrównoważonego rozwoju, które wytrzymują kontrolę na poziomie audytu.
• Dokumentacja wielokrotnego użytku: Po zakończeniu należytej staranności dotyczącej produktu nasz system automatycznie przechowuje i formatuje te dane w celu ponownego wykorzystania w przyszłych zgłoszeniach DDS.
• Uproszczona ocena ryzyka Wbudowane algorytmy oceniają poziomy ryzyka na podstawie geolokalizacji, klasyfikacji kraju i historii dostawcy, pomagając zespołowi określić, gdzie należy zająć się dogłębniej.
• Dostępne i przystępne cenowo Niezależnie od tego, czy jesteś dużą firmą, czy rozwijającym się eksporterem, nasze ceny i narzędzia skalują się wraz z Twoją firmą.

Dzięki połączeniu automatyzacji z ekspercką logiką zgodności przekształcamy proces administracyjny, który kiedyś trwał miesiąc, w uporządkowany, powtarzalny przepływ pracy, który pasuje do Twoich regularnych operacji.

Logika kryjąca się za uproszczeniami

Komisja Europejska nie uprościła EUDR tylko dla wygody. Te zmiany opierają się na logice proporcjonalności – dostosowaniu obowiązków w zakresie zgodności do poziomu ryzyka.

Na przykład pozyskiwanie surowców z kraju o niskim ryzyku (takiego jak Ukraina, Finlandia lub Portugalia) wymaga teraz mniej kroków związanych z należytą starannością w porównaniu do krajów o wysokim ryzyku (takich jak Rosja czy Mjanma). Takie podejście oparte na ryzyku zapewnia, że zasoby są kierowane tam, gdzie ryzyko wylesiania jest faktycznie znaczące.

Jest to również sygnał dla firm: zrównoważone pozyskiwanie nie dotyczy już papierkowej roboty; chodzi o mierzalny wpływ. Nowy model zachęca do inteligentniejszego wykorzystania technologii, wspólnej odpowiedzialności w łańcuchach dostaw oraz lepszego dopasowania do innych ram ESG, takich jak CSRD i CSDDD.

Klasyfikacja Ryzyka Kraju: Serce efektywności EUDR

Jedną z najbardziej dyskutowanych zmian w aktualizacjach na 2025 r. jest formalne wprowadzenie klasyfikacji ryzyka krajowego zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2025/1093. System ten pomaga Komisji Europejskiej skupić swoje działania monitorujące tam, gdzie ryzyko wylesiania jest najwyższe, zamiast stosować jednakową kontrolę wszędzie.

Jak określane są kategorie ryzyka

Kraje (lub czasami regiony) są obecnie oficjalnie klasyfikowane jako niskiego, standardowego lub wysokiego ryzyka, na podstawie mierzalnych kryteriów, takich jak:

• Wskaźniki wylesiania i degradacji lasów
• Trendy ekspansji rolniczej
• Zarządzanie gruntami i jakość egzekwowania prawa
• Przejrzystość danych dotyczących zrównoważonego rozwoju
• Historyczne wzorce wylesiania

Wskaźniki te łączą czynniki ilościowe i jakościowe, tworząc bardziej obiektywną i opartą na danych metodę oceny ryzyka.

Co każde z poziomów ryzyka oznacza dla firm

Ta klasyfikacja pozwala UE skupić swoje działania egzekucyjne na obszarach, które mają największe znaczenie, jednocześnie odpowiednio dostosowując oczekiwania dotyczące należytej staranności:

• Kraje niskiego ryzykaCiesz się uproszczonym procesem due diligence, mniejszą ilością dokumentów i mniejszą liczbą inspekcji.
• Kraje o standardowym ryzyku: Kontynuuj zwykłe procedury należytej staranności.
• Kraje wysokiego ryzyka: Zaostrzyć kontrolę, pełną weryfikację i rozszerzyć raportowanie.

Obecny Krajobraz Ryzyka

Według stanu na połowę 2025 roku kraje takie jak Białoruś, Rosja, Mjanma i Korea Północna są klasyfikowane jako wysokiego ryzyka, podczas gdy Ukraina i wszystkie państwa członkowskie UE mają status niskiego ryzyka.

Takie wielopoziomowe podejście pomaga zrównoważyć ochronę środowiska z praktycznością ekonomiczną. Zmniejsza niepotrzebne bariery dla odpowiedzialnych producentów i pozwala organom regulacyjnym skupić uwagę tam, gdzie nielegalne wylesianie pozostaje poważnym zagrożeniem.

Co firmy powinny teraz zrobić

Uproszczenie nie oznacza, że można się zrelaksować. Terminy się nie zmieniły – jedynie obciążenie pracą zostało dostosowane, aby zapewnić możliwość dotrzymania terminów. Średnie i duże firmy nadal muszą być gotowe do 30 grudnia 2025 r., podczas gdy MŚP mają czas do 30 czerwca 2026 r.

1. Przejrzyj swoją strukturę danych

Upewnij się, że informacje o dostawcy, geolokalizacji i legalności są kompletne, możliwe do prześledzenia i dobrze zorganizowane. Brakujące lub niespójne dane mogą opóźnić proces należytej staranności i skomplikować przyszłe audyty.

2. Określ poziomy ryzyka

Określ, które z Twoich krajów pochodzenia surowców podlegają pod wysokie, standardowe czy niskie ryzyko według najnowszej klasyfikacji UE. Pomaga to ustalić priorytety, gdzie skupić wysiłki weryfikacyjne i efektywnie alokować zasoby.

3. Zdigitalizuj swój proces zgodności

Jeśli nadal polegasz na arkuszach kalkulacyjnych lub ręcznym śledzeniu, teraz jest czas na przejście na systemy cyfrowe. Automatyzacja ułatwia zbieranie, zarządzanie i ponowne wykorzystywanie danych, jednocześnie zmniejszając ryzyko błędów ludzkich.

4. Przygotuj szablony rocznych DDS

Zacznij konsolidować swoje informacje, aby móc przejść do rocznych raportów z należytej staranności. Ustawienie teraz szablonów wielokrotnego użytku oszczędzi czas, gdy rozpocznie się okres raportowania i ułatwi bieżące przestrzeganie przepisów.

5. Współpracuj z dostawcami

Twoja zgodność jest tak silna, jak dane Twoich dostawców. Upewnij się, że rozumieją oni swoje obowiązki w zakresie należytej staranności, terminowo udostępniają odniesienia do DDS i utrzymują przejrzystość w zakresie praktyk pozyskiwania.

6. Plan audytów

Nawet przy zastosowaniu środków upraszczających, firmy powinny zawsze być gotowe do wykazania swoich procesów weryfikacji. Należy utrzymywać uporządkowaną dokumentację, przechowywać dowody należytej staranności i zapewnić łatwy dostęp do swoich zapisów na żądanie.

Pozostałe wyzwania

Chociaż uproszczenie pomaga, zgodność nadal nie jest spacerkiem przez park. W Parlamencie Europejskim trwają debaty nad dalszymi zmianami w rozporządzeniu. Niektóre państwa członkowskie proponują nawet dodanie nowej kategorii “bez ryzyka”, co zdaniem organizacji ekologicznych może otworzyć luki dla nielegalnego importu drewna lub produktów rolnych.

Firmy muszą pozostać elastyczne, ponieważ EUDR ewoluuje. Komisja planuje regularnie aktualizować klasyfikacje krajów na podstawie nowych danych, a prawdopodobnie pojawi się więcej wyjaśnień, gdy praktyczne egzekwowanie rozpocznie się w latach 2025–2026.

Kluczowym wyzwaniem jest teraz nie tylko zgodność, ale i spójność: utrzymanie dokładnych, weryfikowalnych rejestrów, które wytrzymają kontrolę na różnych rynkach i w czasie.

Szerszy obraz: Dopasowanie ESG

Uproszczenia w ramach EUDR są częścią szerszych działań mających na celu harmonizację unijnych przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju. Komisja rozumie, że firmy już teraz borykają się z ramami ESG, takimi jak CSRD (Dyrektywa w sprawie raportowania danych związanych ze zrównoważonym rozwojem) i CSDDD (Dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju).

Umożliwienie składania rocznych raportów DDS oraz wyraźniejsze różnicowanie ryzyka sprawiają, że zgodność z EUDR jest teraz bardziej naturalnie powiązana z rocznymi cyklami raportowania ESG. Jest to krok w kierunku jednolitego ekosystemu raportowania zrównoważonego rozwoju, a nie fragmentarycznej sieci nakładających się obowiązków.

Ta zmiana oznacza również, że specjaliści ds. zgodności mogą zacząć myśleć strategicznie: integrując dane UEDR z szerszymi wskaźnikami zrównoważonego rozwoju, zamiast traktować je jako odizolowane zadanie.

Co Dalej

Komisja Europejska jasno dała do zrozumienia, że podstawowa misja EUDR pozostaje niezmieniona: zapewnienie, by produkty wchodzące do UE lub ją opuszczające były wolne od wylesiania i produkowane zgodnie z prawem. Uproszczenia mają pomagać, a nie opóźniać.

Niemniej jednak debata nad harmonogramem egzekwowania przepisów trwa. Niektóre duże firmy wezwały do kolejnego rocznego opóźnienia, podczas gdy inne, w tym Nestlé i Ferrero, nalegają, że obecny harmonogram jest zarówno realistyczny, jak i konieczny.

Na razie wiadomość jest prosta: trzymaj się kursu. Buduj systemy, weryfikuj swoje łańcuchy dostaw i przygotowuj raporty. Dzięki odpowiednim narzędziom zgodność jest osiągalna – nawet w przypadku złożonych, wielopoziomowych operacji.

Wnioski

Uproszczenie EUDR nie jest krokiem wstecz – to korekta kursu. Komisja Europejska uznała realne wyzwania związane z przekształceniem celów zrównoważonego rozwoju w rzeczywistość operacyjną i zareagowała praktycznymi aktualizacjami, które zachowują cel ustawy.

Dzięki ponownemu wykorzystaniu danych z należytej staranności, umożliwieniu składania wniosków grupą oraz skupieniu się na priorytetach opartych na ryzyku, nowa struktura sprawia, że zgodność jest osiągalna dla większej liczby firm, nie tylko tych największych.

Często zadawane pytania